Tekstschrijven: 8 tips voor meer leesbaarheid

Tekstontwerp kan de leesbaarheid van uw teksten vergrotenSommige mensen willen de tekst voor hun website, brochure of andere mooie uiting eerst zelf op papier te zetten. Ze pakken een pen en papier of kruipen achter hun pc om te gaan tekstschrijven en dan…..? Dan blijkt de praktijk ineens een stuk lastiger dan gedacht. Daarom in dit artikel 8 tips voor meer leesbaarheid in uw teksten.

 

1. Denk na voor wie en wat u schrijft
Eerst nadenken, dan doen. Het lijkt een open deur, maar in de praktijk blijken maar wat veel teksten lukraak opgesteld te worden zonder eerst na te denken voor wie u ze schrijft. Een advocaat die voor zijn collega schrijft, zal ongetwijfeld veel meer vakjargon en formele zinnen gebruiken dan iemand die sexy lingerie via zijn webshop wil verkopen.

Ook het medium speelt hierin een rol. Teksten voor een website? Heerlijk wervend! Maar gaat het om een aanvraag voor een subsidie, dan mag het gerust zakelijker zijn. Weten voor wie en voor wat u schrijft, is dus van essentieel belang.

 

2. Schrijf actief
Uit ervaring weet ik hoeveel mensen hier de mist mee ingaan. Vergelijk de volgende zinnen maar eens: ‘Er wordt gebruik gemaakt van een bijzondere methode’ of ‘De organisatie gebruikt een bijzondere methode’. De laatste zin is minder vaag, korter en daardoor ook krachtiger. Vermijd dus de passieve zinsconstructies met worden en gebruik actieve bewoordingen die de lezer het verhaal intrekken!

 

3. Kies een originele invalshoek
U wilt uw doelgroep bereiken, prikkelen, verleiden. Tja, het laatste waar ze dan op zit te wachten zijn betuttelende intro’s (Groenten eten is echt goed voor je) en dooddoeners van inleidingen (ondanks de crisis gaat het bij ons heeeeeel goed).

Be creative en gebruik je fantasie. Verplaats u in uw doelgroep (De zomer komt er weer aan…. dus bikinistress!) Schrijf vanuit uw eigen verwondering (Goh, die Goij besssen zijn echt lekker. En nog gezond ook! ). Begin bij het onverwachte om de aandacht van uw lezers te vangen, anders zijn ze zo weg.

 

4. Schrijf zo concreet mogelijk
Ook zo’n leuke, waar veel schrijvers moeite mee hebben. ‘Men heeft besloten om…. ‘ Ja, wacht even. Maar wie dan? Of ‘De ontwikkelingen rondom…’ Wat gebeurt er dan precies? ‘Tot op zekere hoogte…’ Hoe hoog is dat dan?

Vermijd vaag taalgebruik en het gebruik van lege oftewel nietszeggende woorden. Het lijkt misschien leuk, maar geloof me, het leest heel irritant. Wees glashelder en duidelijk. Uw lezers zullen u dankbaar zijn…

 

5. Vermijd omhaal van woorden
Ongetwijfeld één van de meest voorkomende don’t bij tekstschrijven: omhaal van woorden. Maar is het nu echt nodig om zoveel woorden neer te zetten dat een ander er geen bal meer van begrijpt of minuten langer bezig is om te begrijpen wat u nu echt bedoelt? De alom geprezen jip-en-janneketaal zit ‘m vooral in het vermijden van omhaal van woorden, vage bewoordingen en wollig taalgebruik en het gebruik van korte zinnen.

Een voorbeeld? ‘Gezien de complexiteit rondom alle ontwikkelingen die de laatste jaren gaande zijn op het vlak van arbeidsethos zijn wij verheugd u te kunnen mededelen dat het moment gekomen lijkt dat de werkzaamheden die in het kader van het arbeidsproces uitgevoerd dienen te worden, weer met enig plezier te kunnen worden hervat.’ Dan liever: ‘Onze arbeidsinstelling? Dat zien wij de laatste jaren gelukkig verbeteren!’

 

6. Vermijd clichés
Als niet regelmatig schrijvende ondernemer staat u hier ongetwijfeld niet bij stil, maar ook het overmatig gebruik van clichés kunnen erg lastig te lezen zijn.

Veelgehoord bij zakelijke tekstschrijven bijvoorbeeld: ‘Onze kracht is service, kwaliteit en flexibiliteit’ en ‘bij ons staat betrouwbaarheid hoog in het vaandel’ of ‘bij ons bedrijf geloven we of staan we voor….’
Algemeen: ‘Ze gaan als warme broodjes over de toonbank’ of als het om voetbal gaat: ‘Ze zijn van de mat gespeeld of afgedroogd, ze hadden geen schijn van kans, ze zijn in hun hemd gezet, etc.’

Uzelf een enkele keer beroepen op clichés is helemaal niet erg, maar als u alleen nog maar in clichés kunt praten, kunt u er donder op zeggen dat de lezer afhaakt.

 

7. Wissel lange en korte zinnen met elkaar af
Leesbaarheid van een tekst heeft ook te maken met rijm en ritme. Lees uw eigen tekst maar eens hardop voor. Struikelt u over uw eigen woorden of ‘bekt’ het niet lekker? Grote kans dat het met het ritme en de rijm van uw tekst te maken heeft.

Het is niets voor niets dat alliteraties (Liesje leerde Lotje lopen, Heerlijk, helder, Heineken) een geliefde en veel gebruikte stijlfiguur zijn. Het gaat wat ver om hier voor beginnende schrijvers al te diep op in te gaan, maar een tip die altijd werkt, is het afwisselen van lange met korte zinnen.

Voorbeeld? ‘Da’s gek. Dat constateerde Johan toen hij vorig jaar na een auto-ongeluk zijn fysiotherapie niet vergoed kreeg. Het bracht hem zelfs op een idee. Waarom niet inzichtelijk maken wat je nog vergoed krijgt en hoeveel behandelingen er in je pakket zitten?’

 

8. Durf!

Nu ga ik waarschijnlijk iets heel geks zeggen voor een tekstschrijver, maar maak u niet al te druk om spelfouten. Naar mijn mening is het veel belangrijker dat een tekst aankomt bij de lezers, ze prikkelt en desgewenst tot aankoop aanzet dan dat het taaltechnisch foutloos is geschreven. Want u kunt nog zulke mooie woorden op papier zetten, als ze uw doelgroep niet bereiken, wat heeft u er dan aan? Dus: durf en schrijf. Die ene spelfout is u dan zo vergeven.

Zo maak ik in mijn tekstschrijven wel eens gebruik van ellipsen oftewel onvolledige zinnen. Van academici krijg ik dan meestal het commentaar dat de zin niet juist is, maar een ellips is een journalistieke stijltruc om de vaart in je teksten te houden. Voorbeeld? ‘Zo onderzoeken we waar onze klanten behoefte aan hebben. Halen de onderste steen boven.’


Meer weten over tekstschrijven?
Lees dan ook eens deze collega-blog.
Weten wat ik op tekstgebied voor u kan betekenen?
Kijk eens onder tekstbureau en diensten of neem contact op!